ताजा अपडेट
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मध्यावधि निर्वाचनको वर्ष सुरु हुँदै गर्दा रिपब्लिकन पार्टीका नेताहरूलाई निर्वाचनमा पराजित भए आफूविरुद्ध महाभियोगको प्रक्रिया अघि बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका थिए।
जनवरी ६ मा प्रतिनिधिसभाका रिपब्लिकन सांसदहरूलाई सम्बोधन गर्दै ट्रम्पले भनेका थिए, “तपाईंहरूले मध्यावधि निर्वाचन जित्नैपर्छ। यदि हामीले निर्वाचन जितेनौँ भने उनीहरूले मलाई महाभियोग लगाएर पदबाट हटाउन कुनै न कुनै बहाना खोज्नेछन्।”
अहिले निर्वाचन परिणामले ट्रम्पको यही चिन्ता थप चर्चामा ल्याएको छ। मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले हार बेहोरेको छ भने डेमोक्रेटिक पार्टीले अमेरिकी संसद् (कंग्रेस) मा आफ्नो नियन्त्रण स्थापित गरेको छ। टेक्सस, साउथ क्यारोलाइना र कन्सासजस्ता परम्परागत रूपमा रिपब्लिकनको प्रभाव रहेका राज्यमा समेत डेमोक्रेट्सले सिनेटका सिट जितेका छन्।
यससँगै ट्रम्पविरुद्ध तेस्रोपटक महाभियोग प्रक्रिया अघि बढ्न सक्ने सम्भावनाबारे बहस सुरु भएको छ।
यसअघि पनि डेमोक्रेटिक पार्टीको नियन्त्रणमा रहेको कंग्रेसले ट्रम्पविरुद्ध दुईपटक महाभियोग लगाएको थियो। तर दुवैपटक सिनेटबाट सफाइ पाएपछि उनी राष्ट्रपति पदमा कायम रहन सफल भएका थिए।
कंग्रेसमा डेमोक्रेट्सको बहुमत
निर्वाचनअघि सिनेटमा रिपब्लिकन पार्टीका ५३ सदस्य थिए भने डेमोक्रेट्सको पक्षमा ४७ सिनेटर थिए।
प्रतिनिधिसभाका कुल ४३५ सिटमध्ये ३६७ सिटको नतिजा सार्वजनिक हुँदा डेमोक्रेट्सले २१८ सिट जितिसकेका थिए। यससँगै उनीहरूले प्रतिनिधिसभामा बहुमत सुनिश्चित गरेका छन्।
निर्वाचनअघि प्रतिनिधिसभामा रिपब्लिकन पार्टीसँग २१८ र डेमोक्रेट्ससँग २१४ सिट थिए। रिपब्लिकनको बहुमत निकै झिनो थियो।
प्रतिनिधिसभामा बहुमत प्राप्त गरेपछि डेमोक्रेट्सलाई ट्रम्प र उनको प्रशासनका सदस्यविरुद्ध महाभियोग प्रक्रिया अघि बढाउने बाटो खुलेको छ। साथै, उनीहरूले सरकारका कामकारबाहीमाथि निगरानी र अनुसन्धान गर्न थप अधिकार पाउनेछन्।
तर महाभियोग प्रस्ताव पारित हुनु र राष्ट्रपतिलाई पदबाट हटाउनु फरक प्रक्रिया हुन्।
ट्रम्पलाई पदबाट हटाउन सिनेटमा हुने सुनुवाइमा दोषी ठहर गर्नुपर्छ। त्यसका लागि उपस्थित सिनेटरमध्ये दुईतिहाइको समर्थन आवश्यक हुन्छ। त्यसैले सामान्य बहुमत प्राप्त गर्दैमा डेमोक्रेट्सले ट्रम्पलाई राष्ट्रपति पदबाट हटाउन सक्दैनन्।
अहिलेसम्म डेमोक्रेटिक पार्टीका नेताहरूले ट्रम्पविरुद्ध तेस्रोपटक महाभियोग प्रस्ताव ल्याउने स्पष्ट संकेत दिएका छैनन्।
कंग्रेसका दुवै सदनमा बहुमत प्राप्त गर्दा डेमोक्रेट्सले ट्रम्प प्रशासनका विधेयक र नीतिगत कार्यक्रममाथि प्रभाव पार्न सक्छन्। उनीहरूले कार्यपालिकाका गतिविधिको निगरानी पनि बढाउन सक्छन्।
यसले ट्रम्प प्रशासनलाई कार्यकालका अन्तिम दुई वर्षमा नयाँ कानुन र नीति अघि बढाउन कठिन बनाउन सक्छ। यद्यपि, ट्रम्पले डेमोक्रेट्सले कंग्रेसको नियन्त्रण लिए आफूले हरेक विधेयकमा भिटो प्रयोग गर्ने चेतावनी दिइसकेका छन्।
मध्यावधि निर्वाचनको नतिजाले महाभियोगको बाटो कसरी खोल्छ?
अमेरिकामा राष्ट्रपतिविरुद्ध महाभियोग प्रस्ताव अघि बढाउन प्रतिनिधिसभामा साधारण बहुमत भए पुग्छ। तर राष्ट्रपतिलाई दोषी ठहर गर्दै पदबाट हटाउन सिनेटमा दुईतिहाइ बहुमत आवश्यक हुन्छ।
महाभियोग भनेको कुनै उच्च सरकारी पदाधिकारीविरुद्ध औपचारिक आरोप लगाउने संसदीय प्रक्रिया हो।
राष्ट्रपतिविरुद्ध महाभियोग प्रस्ताव ल्याइएमा सबैभन्दा पहिले प्रतिनिधिसभाले त्यसलाई साधारण बहुमतबाट पारित गर्नुपर्छ। त्यसपछि प्रस्ताव सिनेटमा पुग्छ, जहाँ महाभियोगसम्बन्धी सुनुवाइ हुन्छ।
राष्ट्रपतिविरुद्धको सुनुवाइको अध्यक्षता अमेरिकी सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीशले गर्छन्।
सिनेटका उपस्थित सदस्यहरूमध्ये दुईतिहाइले राष्ट्रपतिलाई दोषी ठहर गर्ने पक्षमा मतदान गरेमा मात्र उनलाई पदबाट हटाउन सकिन्छ। केही अवस्थामा दोषी ठहर भएको व्यक्तिलाई भविष्यमा सरकारी पद धारण गर्न अयोग्यसमेत ठहर गर्न सकिन्छ।
के डेमोक्रेट्ससँग महाभियोग प्रस्ताव पारित गर्ने पर्याप्त सिट छन्?
प्रतिनिधिसभाको हकमा डेमोक्रेट्ससँग पर्याप्त सिट छन्।
नोभेम्बर ४ को दिउँसोसम्म डेमोक्रेट्सले २३७ सिट जितिसकेका थिए। महाभियोग प्रस्ताव पारित गर्न आवश्यक २१८ सिटभन्दा यो संख्या बढी हो।
यसको अर्थ सबै डेमोक्रेटिक सांसदले महाभियोगको पक्षमा मतदान गरे प्रस्ताव प्रतिनिधिसभाबाट पारित हुन सक्छ।
तर यो प्रक्रियाको पहिलो चरण मात्रै हो।
ट्रम्पलाई पदबाट हटाउन सिनेटमा पनि आवश्यक समर्थन जुटाउनुपर्छ। त्यसका लागि दुईतिहाइ मत चाहिन्छ।
सबै सिटको नतिजा सार्वजनिक नभइसकेको अवस्थामा बाँकी रहेका सबै सिटमा डेमोक्रेट्स विजयी भए पनि उनीहरूले आवश्यक ६७ मत पुर्याउन सक्ने अवस्था छैन। यो आकलन सबै सिनेटरले आफ्नै पार्टीको पक्षमा मतदान गर्ने आधारमा गरिएको हो।
त्यसैले प्रतिनिधिसभामा बहुमत भए पनि सिनेटमा दुईतिहाइ समर्थन जुटाउनु डेमोक्रेट्सका लागि ठूलो चुनौती हुनेछ।
के डेमोक्रेट्सले ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग ल्याउनेछन्?
प्रतिनिधिसभामा डेमोक्रेटिक पार्टीका नेता हाकिम जेफ्रिजले पार्टीको मुख्य प्राथमिकता महँगी नियन्त्रण गर्ने र सर्वसाधारणको जीवनयापनको लागत घटाउने रहेको बताएका छन्।
न्युयोर्कका सांसद जेफ्रिज नयाँ कंग्रेसले जनवरीमा कार्यभार सम्हालेपछि प्रतिनिधिसभाको सभामुख बन्न सक्ने सम्भावना छ।
नोभेम्बर ४ मा उनले भनेका थिए, “प्रतिनिधिसभाको डेमोक्रेटिक ककसका कुनै पनि सदस्यले मसँग महाभियोगबारे कुरा गरेका छैनन्।”
उनले पार्टीको ध्यान सर्वसाधारणको जीवनयापन सहज बनाउने र सरकारलाई जवाफदेही बनाउने विषयमा केन्द्रित रहने बताए।
उनका अनुसार डेमोक्रेट्सले कार्यपालिकाका गतिविधिमाथि निगरानी राख्ने र राज्यका विभिन्न अंगबीच शक्ति सन्तुलन कायम गर्ने जिम्मेवारी पूरा गर्नेछन्।
प्रतिनिधिसभामा डेमोक्रेट्सको बहुमत सुनिश्चित हुँदै गएपछि हाउस ओभरसाइट कमिटीका वरिष्ठ डेमोक्रेटिक सदस्य रोबर्ट गार्सियाले विभिन्न विषयमा अनुसन्धान अघि बढाउने प्रतिबद्धता जनाएका थिए।
उनले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका थिए, “आफ्ना वकिलहरू तयार राख्नुहोस्।”
प्रतिनिधिसभामा बहुमत पाएपछि डेमोक्रेट्ससँग समन जारी गर्ने र संसदीय अवहेलनासम्बन्धी कारबाही अघि बढाउने अधिकार हुनेछ। यसमार्फत उनीहरूले ट्रम्प प्रशासनका अधिकारी र उनका परिवारका सदस्यसँग विभिन्न विषयमा जवाफ माग्न सक्नेछन्।
महाभियोगको सम्भावना ट्रम्पमा मात्रै सीमित छैन। मध्यावधि निर्वाचनका लागि संसद् अधिवेशन स्थगित हुनुअघि रक्षामन्त्री पिट हेगसेथविरुद्ध पनि महाभियोग प्रस्ताव पेस गरिएको थियो।
ट्रम्पविरुद्ध यसअघि कति पटक महाभियोग लगाइएको थियो?
डोनाल्ड ट्रम्पविरुद्ध अहिलेसम्म दुईपटक महाभियोग लगाइएको छ। तर दुवैपटक सिनेटले उनलाई आरोपबाट सफाइ दिएको थियो।
पहिलो महाभियोग : सन् २०१९
डिसेम्बर २०१९ मा प्रतिनिधिसभाले ट्रम्पविरुद्ध महाभियोगका दुई आरोप पारित गरेको थियो।
पहिलो आरोप शक्तिको दुरुपयोगसँग सम्बन्धित थियो। ट्रम्पले आफ्ना राजनीतिक प्रतिस्पर्धीको अनुसन्धान गर्न युक्रेनी अधिकारीहरूलाई दबाब दिएको आरोप लगाइएको थियो।
दोस्रो आरोप कंग्रेसको अनुसन्धानमा अवरोध पुर्याएको थियो। उक्त प्रकरणको अनुसन्धानलाई प्रभावित पार्न र रोक्न खोजेको आरोप ट्रम्पमाथि लगाइएको थियो।
फेब्रुअरी २०२० मा सिनेटले दुवै आरोपबाट उनलाई सफाइ दियो। युटाका रिपब्लिकन सिनेटर मिट रोम्नी आफ्नै पार्टीको धारणा विपरीत गएर ट्रम्पलाई दोषी ठहर गर्नुपर्ने पक्षमा मतदान गर्ने एक्ला रिपब्लिकन सांसद थिए।
दोस्रो महाभियोग : सन् २०२१
जनवरी २०२१ मा प्रतिनिधिसभाले फेरि ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग प्रस्ताव पारित गर्यो।
यसपटक सन् २०२१ जनवरी ६ मा अमेरिकी संसद् भवन क्यापिटलमा भएको हिंसात्मक घटनालाई लिएर उनलाई विद्रोहका लागि उक्साएको आरोप लगाइएको थियो।
त्यतिबेला १० जना रिपब्लिकन सांसदले आफ्नै पार्टीको धारणा विपरीत गएर डेमोक्रेट्ससँग मिलेर महाभियोगको पक्षमा मतदान गरेका थिए।
ती १० सांसदमध्ये अहिले दुई जना मात्रै पदमा छन्। तीमध्ये एक जनाले सन् २०२६ मा पुनः निर्वाचन नलड्ने घोषणा गरेका छन्। अन्य सांसदहरू राजनीतिबाट अवकाश लिएका छन् वा निर्वाचनमा पराजित भएका छन्।
दोस्रो महाभियोगको सुनुवाइ भने ट्रम्पले राष्ट्रपति पद छाडिसकेपछि सिनेटमा भएको थियो।
केही रिपब्लिकन सांसदले ट्रम्प पदमा नरहेको अवस्थामा उनीविरुद्ध सुनुवाइ गर्नु आवश्यक नभएको तर्क गरेका थिए।
सिनेटमा ५७ सदस्यले ट्रम्पलाई दोषी ठहर गर्नुपर्ने पक्षमा मतदान गरेका थिए भने ४३ जनाले विपक्षमा मत दिएका थिए। सात जना रिपब्लिकन सिनेटरले पार्टीको धारणा विपरीत गएर ट्रम्पलाई दोषी ठहर गर्नुपर्ने पक्षमा मतदान गरेका थिए।
तर दोषी ठहर गर्न आवश्यक दुईतिहाइ बहुमतका लागि यो संख्या पर्याप्त भएन।
सिनेटबाट सफाइ पाएपछि ट्रम्पलाई भविष्यमा सरकारी पद धारण गर्न प्रतिबन्ध लगाउने विषयमा मतदान गर्नुपर्ने अवस्था पनि आएन।
महाभियोगको बाटो खुल्यो, तर पदबाट हटाउन कठिन
मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीको पराजयले ट्रम्प प्रशासनमाथि डेमोक्रेट्सको निगरानी र संसदीय दबाब बढाएको छ। प्रतिनिधिसभामा बहुमत पाएसँगै उनीहरूले ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग प्रस्ताव अघि बढाउन सक्ने संवैधानिक अधिकार पनि प्राप्त गरेका छन्।
तर महाभियोग प्रस्ताव प्रतिनिधिसभाबाट पारित हुँदैमा राष्ट्रपति पदबाट हटाउन सकिँदैन। त्यसका लागि सिनेटमा दुईतिहाइ समर्थन आवश्यक हुन्छ, जुन डेमोक्रेट्सका लागि सहज देखिँदैन।
त्यसैले निर्वाचन परिणामले ट्रम्पमाथि राजनीतिक र संसदीय दबाब बढाए पनि तत्कालै महाभियोगमार्फत उनलाई राष्ट्रपति पदबाट हटाउने सम्भावना भने सीमित देखिन्छ।
